Bang om te bewegen

22-08-2016 Willem Hilberdink

Moderne technologie, minder fysiek werk en een goede infrastructuur voorziet ons als moderne mens van een comfortabel en relatief gemakkelijk leven. Helaas zijn we mede door deze gemakken ook een stuk minder actief geworden. Is ons gebrek aan beweging te danken aan gemakzucht of ligt er een stukje angst aan ten grondslag?

Eerder deze maand verscheen in Trouw een artikel over de Australische onderzoeker Yannis Pitsalidis en zijn onderzoek naar marathonlopers en sprinters. Verwachtende dat hij op genetisch niveau een verschil zou vinden tussen langzame Europeanen en snelle Afrikanen, zette Pitsalidis erop uit om te ontdekken waarom Jamaicanen zo snel kunnen sprinten, Kenianen zo ontzettend lang kunnen blijven doorrennen en onze ‘blanke Dafne’ een uitzondering op een ongeschreven regel lijkt. Wat bleek naar jaren onderzoek? Genen en etnische achtergrond maakten helemaal geen verschil wanneer het ging om de capaciteit om heel hard of ver te lopen. Het verschil bleek juist te liggen in onze culturele verschillen. Kinderen in het Westen zijn niet actief meer. Ze zijn passief in de periode waarin ze hun spier- en botstructuur ontwikkelen. Ze zijn ziek, in die zin dat ze niet fit genoeg zijn om een goede atleet te zijn - Professor Pitsalidis

Angst van ouders

De term ‘ziek’ klinkt voor de meeste mensen misschien heel heftig om te lezen in deze context, maar voor mij absoluut niet. It hit home. Voor mijn master aan de UU schreef ik een eindscriptie over kinderobesitas. De talloze onderzoeken en rapporten vol statistieken die ik daarvoor doorspitte logen er niet om: onze kinderen worden steeds zwaarder, zwakker en ongezonder. Naast dat voeding daarin en grote factor is blijkt uit onderzoeken dat een andere trend hier minstens zo veel aan bijdraagt. Kinderen sporten minder, spelen minder vaak buiten en zijn minder fysiek actief op school. Kort gezegd: ze bewegen minder.

Wat hieraan ten grondslag ligt zijn niet alleen spelcomputers en minder gym op school. Het is ook angst. Angst van ouders  om hun kind uit een boom te zien vallen, angst van ouders om hun kind alleen naar school te laten fietsen, angst voor zaken die buiten de controle van ouders liggen. Deze angst is niet onbegrijpelijk, elke ouder wil zijn kind beschermen tegen de grote, boze buitenwereld. Deze angst moet overigens wel in perspectief geplaatst worden; het binnen houden en overdreven pamperen (“niet in die boom klimmen!”) van kinderen kan veel engere dingen als gevolg hebben.

Kinderen horen buiten te spelen, kinderen horen te bewegen. Het lichaam van een jong kind is zich fysiek aan het ontwikkelen en ouders die hun kinderen niet buiten laten spelen of laten sporten – uit angst voor blessures, kinderlokkers of schrammen en blauwe plekken – remmen deze ontwikkeling af. Hard gezegd: ouders die hun kinderen niet regelmatig laten spelen en sporten doen hun kind te kort. De angst voor een valpartij of een schram, zou in het niet moeten vallen voor de angst van een fysiek onderontwikkeld, obees of ongezond kind.

Angst voor discomfort

De angst voor sport en bewegen zien we ook terug bij volwassenen zelf. Misschien is ‘angst’ een te sterke term die maar op een kleine groep van toepassing is, maar veel mensen focussen graag op de negatieve aspecten van sport – het kost tijd, er bestaat een blessure-risico, ik zet mezelf voor schut etcetera – als reden om er niet mee te beginnen. Mensen willen beginnen met sporten om wat voor reden dan ook, maar maken zich druk over de intensiteit van de sport de te beoefenen sport of activiteit of zijn bang voor blessures. Dat laatste lijkt op het eerste gezicht een gegronde angst, aangezien het risico op een (sport)blessure een stuk groter is wanneer je sport dan wanneer niet sport. Maar is dat niet puur afhankelijk van hoe je er naar kijkt? In mijn ogen is iemand die niet sport of op wekelijkse basis intensief beweegt, eigenlijk altijd ‘geblesseerd’ of in ieder geval fysiek beperkt. Ik loop persoonlijk liever het kleine risico om zo nu en dan tijdelijk fysiek beperkt te zijn door een pijnlijke pols (of ander lichaamsdeel) of door een behoorlijke dosis spierpijn door intensieve fysieke activiteit, dan dat ik permanent fysiek beperkt ben – buiten adem zijn door een trap op te lopen of als volwassen man je niet één keer kunnen opdrukken vind ik goede voorbeelden – door een gebrek aan intensieve fysieke activiteit.

Wind ik me nu op over niets of is onze verminderde fysieke activiteit echt een probleem? Helaas lijkt het het laatste te zijn. Mensen die te weinig bewegen zijn over het algemeen minder gezond). Dit geldt voor zowel volwassenen als kinderen en ouderen en zowel voor fysieke als mentale gezondheid. Daarnaast is onvoldoende fysieke activiteit samen met directe toegang tot calorierijk voedsel de voornaamste reden voor de moderne. Daarnaast vind ik het ook op een meer principieel niveau lastig te accepteren dat we minder actief zijn. Ondanks dat we een lichaam hebben dat gebouwd is om te bewegen, bewegen we tegenwoordig steeds minder en minder.

We doen steeds minder fysiek werk; werk waar we ook steeds minder vaak naar toe lopen of fietsen. Onze kinderen zitten meer binnen en spelen minder buiten. Ook de moderne infrastructuur helpt mee ons minder te laten bewegen: er zijn meer auto’s, meer bussen, meer liften en meer roltrappen. We leven in een omgeving die gebouwd is om ons zo min mogelijk te laten bewegen en waarin fysieke arbeid steeds minder nodig is. Dit is vooral te zien in de Westerse wereld, maar blijft daarnaast ook een globaal probleem. Op zich is dit natuurlijk niet erg: het laat juist meer ruimte om in onze vrije tijd op een leuke manier te laten bewegen, door sport of fysieke training. Maar we vinden sport niet leuk. Sterker nog, veel mensen vinden het bijna eng.

Human dystopia

Als we het toch hebben over angst, als ik dit soort statistieken doorlees en terugdenk aan de onderzoeken die ik voor mijn scriptie gebruikte, kan ik alleen maar denken aan één van mijn ultieme angstbeelden voor onze toekomst: één van de laatste scenes uit de animatie-film “Wall-E”.

Om bij het thema van films te blijven, een tijdje geleden zag ik samen met mijn broer – die toevallig fysiotherapeut is – de film World War Z, waarin Brad Pitt aan een Mexicaans gezin de gevleugelde zin movimiento es vida als ultieme waarschuwing verkondigt. Movement is life. Bewegen is leven. Na de film zei mijn broertje dat vooral die zin was blijven hangen, aangezien hij die zin dagelijks in zijn hoofd toepaste bij de behandeling van – voornamelijk bejaarde – chronisch zieken. Toen ik hem vroeg dit toe te lichten noemde hij het voorbeeld van een oudere die haar heup brak en niet lang daarna stierf. Haar sterfte had niet zo zeer te maken met de gebroken heup, maar het feit dat deze blessure ervoor zorgde dat ze bed-gebonden was, inactief werd en dit voor haar eigenlijk het einde betekende. Het lichaam is gemaakt om te bewegen en zodra je dat wegneemt, geef je het lichaam eigenlijk geen reden meer om vitale processen te optimaliseren. Nog zwarter gezegd:

wanneer je stopt met bewegen, geef je het lichaam geen reden om te functioneren.

Fysiotherapeuten zoals mijn broertje of UnScared fysio Tim geven mij altijd veel hoop, aangezien hun focus ligt op beweging en activiteit. Als het doel is om iemand uiteindelijk weer pijnvrij te laten bewegen, waarom zou je die persoon dan stil gaan zetten? Veel te vaak nog krijgen we bij UnScared nieuwe leden die door hun fysiotherapeut bang zijn gemaakt om intensief te gaan bewegen na een blessure of diagnose. “Neem lang rust” of “belast maar niet” zijn vaak gehoorde adviezen die vaak een averechts effect hebben. Uiteraard is er een nuance hier voor zware blessures, maar laat het lichaam bewegen en wees niet bang om te belasten.

Bij dit onderwerp moet ik ook altijd aan mijn eigen revalidatie denken. Zelf heb ik een groot gedeelte van 2010 in een rolstoel doorgebracht na een ongeluk en ik herinner me na maanden rolstoelgebonden te zijn mijn eerste ziekenhuisbezoek als check-up na al m’n operaties. Er gebeurde namelijk iets heel geweldigs: ik kon met de trap. Na maanden altijd met tegenzin de lift genomen te hebben kon ik eindelijk mijn eigen benen gebruiken. Niet meer afhankelijk van technologie, maar zélf twee verdiepingen omhoog komen. Na maanden revalideren was dat geweldig, een overwinning. Eenmaal aangekomen bij het trappenhuis stond er een rij. Voor de lift. Mensen die prima trap konden lopen maar het niet durfden. Uit luiheid. Of uit angst; angst om fysiek werk te leveren of misschien angst om bezweet te raken of tijd te verliezen. Een rij voor de lift terwijl het trappenhuis leeg was, voelde op dat moment absurd en bedroevend. Alsof er een rij was voor kleffe broodjes bapao, terwijl er rijkelijk belegde runderburgers gratis werden uitgedeeld. Dat het nota bene in het ziekenhuis was, maakte het op een bepaalde manier extra ironisch.

Ik dwaal af, maar wat ik probeer te zeggen als dit: de mogelijke risico’s van fanatiek sporten of op frequente basis intensief bewegen – of deze risico’s nou gelden voor jezelf, je neefje van 10 of je oma van 80 vallen in het niet bij de risico’s van helemaal niet bewegen. Het kleine risico op een blessure door intensief bewegen, valt in het niet bij de zekere negatieve gevolgen van helemaal niet intensief bewegen.

Ik geloof oprecht dat de reden om niet te sporten, bij veel mensen niet gezocht moet worden in luiheid of gemakzucht, maar een oprechte angst voor intensieve beweging. We moeten niet langer bang zijn voor blauwe plekken bij onze kids door het buitenspelen, we zouden bang moeten zijn voor kinderobesitas en scholen zonder gymles. We zouden niet bang moeten zijn voor spierpijn en kleine blessures bij onszelf, maar voor een leven vol liften en leunstoelen. Neem de trap, loop elke dag een stuk en begin met sporten. Klim ergens in, ga elke dag ergens aan hangen of poets je tanden in een squat. Ga voetballen met je neefje, nichtje, zoon of buurjongetje. Beweeg. We moeten onze mindset van angst doorbreken en iedereen om ons heen laten bewegen, anders gaan we langzaam op de toekomst van Wall-E af. 

Movimiento es vida- handsome dude 

Geraadpleegde bronnen:

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1402378/

http://www.nature.com/ijo/journal/v32/n1/abs/0803774a.html

http://www.who.int/dietphysicalactivity/factsheet_inactivity/en/

https://www.rcsi.ie/files/facultyofsportsexercise/20160208114145_M%20Murphy%20-%20Global%20physical%20act.pdf

Willem Hilberdink

About Willem Hilberdink

Willem is a coach at UnScared CrossFit and one of the co-owners. A former personal trainer, powerlifter and Philosophy graduate he is now responsible for the day-to-day operations at UnScared as well as marketing and social media.

Leave a comment