Word sterker

07-03-2016 Willem Hilberdink

Iemand - misschien jij zelf wel - plaatst een filmpje of foto van zijn nieuwste persoonlijke record deadlift of snatch en één van de eerste reacties is een bezorgde: “denk je wel om je rug?!”. Ondanks dat de reactie vast goed bedoeld is, laat het zien dat veel mensen krachttraining vaker associëren met ziekte dan met gezondheid. Zware krachttraining wordt eerder gezien als iets dat blessures veroorzaakt, dan iets dat blessures voorkomt. Erger nog: het wordt vaak gezien als iets onnodigs en ongebruikelijks.

Toch kan ik dat de personen die dergelijke reacties achterlaten nooit kwalijk nemen; vaak is de reactie geplaatst uit oprechte bezorgdheid, in combinatie met een gebruikelijke dosis onwetendheid. Onwetendheid over het feit dat krachttraining juist blessures voorkomt en gewichtheffen een ontzettend laag blessure-risico met zich meebrengt in vergelijking met andere sporten. Ook onwetendheid over het feit dat krachttraining voordelen heeft voor zowel je nichtje van 14 - ondanks de hardnekkige mythe dat het je groei zou afremmen -  als je oma van 80 kan je je bezorgde buurman, oud-leraar of tante niet kwalijk nemen.

 Vaders en moeders

Iets dat misschien wel kwalijk te nemen is, zijn reacties die hun wortels niet hebben in bezorgdheid, maar in een misplaatst beeld met betrekking tot krachttraining. In plaats van de bezorgde facebook-comment had het ook een ietwat plagerige, maar toch gemeende, reactie kunnen zijn als ‘macho’, ‘show-off’ of ‘stoertje’ kunnen zijn. Ondanks dat er in elke vorm van krachtsport meer dan genoeg ‘show-offs’ te vinden zijn, is het idee dat krachttraining alleen voor opgepompte ventjes in de sportschool is compleet misplaatst en onterecht. Als ik elke maandag-, woensdag-, of vrijdagavond laat in mijn powerlifting lessen kijk zie ik helemaal geen macho’s en stoertjes. Ik zie vaak meer vrouwen dan mannen. Op deze uren zie ik mensen die hun dag vlak voor hun training hebben doorgebracht als uroloog, dierenarts en tandartsassistente. Tijdens deze uren zie ik vaders en moeders.

Het ergste zijn de reacties op foto’s van dames die blij zijn met het fysieke resultaat van hun krachttraining, hun vooruitgang in de sportschool of wanneer zij een foto of filmpje op social media plaatsen van hun laatste overwinning op het ijzer. “Je begint nu wel héél gespierd te worden” of het klassieke “Ik vond je hiervoor mooier” (thanks voor de ongevraagde mening, bro!). Ik zou hier een gehele blogpost aan kunnen wijden, maar dat heeft mijn collega Jochem gelukkig al gedaan. Het opvallende is, dat het visuele gedeelte van een sterk en krachtig lijf, met name bij dames, als iets ongebruikelijks en zelfs onnatuurlijks wordt gezien.

 Heeft een sterk lijf nog nut?

Om niet af te dwalen, moeten we teruggaan naar de kern van dit korte artikel. Al deze reacties komen voort uit een misplaatst beeld over krachttraining. Krachttraining wordt door velen - zeker in Nederland, waar er niet echt een krachtrainingscultuur heerst - niet alleen gezien als iets voor stoertjes en macho’s, maar als iets onnodigs. Iets waar alleen een kleine minderheid voor kiest om zijn kracht aan te besteden. Iets waar we tegenwoordig, als moderne mens, weinig nut uit halen. Een sterk lijf hebben wordt tegenwoordig gezien als nuttig voor iemand die een fysieke baan heeft, maar waarom zou iemand die een kantoorbaan heeft, met de auto naar z’n werk moet, een veilig leven leidt en gelukkig getrouwd is in godsnaam een sterk en gespierd lijf moeten hebben?

Toegegeven: er is iets heel primitiefs aan sterk zijn. We hadden het tijdens onze evolutie nodig om te overleven en hierdoor is de potentie van ons lichaam om snel sterk te worden nog steeds “hard-wired” in onze fysiologie. Onze voorouders hadden miljoenen jaren lang kracht nodig om zichzelf te beschermen tegen externe dreiging en moesten sterk genoeg zijn om hun nageslacht te beschermen. Maar nog steeds hebben onze lichamen wanneer ze op de juiste manier geprikkeld worden de potentie om enorm sterk te worden. Je lichaam herstelt namelijk heel goed van stressvolle prikkels en bereidt zich erop voor dat die stress opnieuw plaats gaat vinden. In een boom klimmen is een stressvolle activiteit voor je lichaam als je het voor het eerst doet: het kost veel spierkracht, coördinatie en verpest je baby-zachte handjes. Maar met iedere keer dat je een boom beklimt wordt het iets makkelijker: je bovenlichaam is ietsje sterker geworden, je bent behendiger en je hebt een eeltlaagje op je handen opgebouwd. Je lichaam wil namelijk dat een stressvolle activiteit die vaak herhaald wordt, uiteindelijk helemaal niet meer bedreigend of gevaarlijk is voor je gezondheid.

 Repair and prepare

Dit is misschien een wat simpel voorbeeld, maar het is tekenend voor het fysieke proces van ‘repairing and preparing’. Back in the days (en ik bedoel: way back) waren de stressvolle prikkels waardoor we sterker werden misschien roofdieren, rivaliserende stammen, hoge rotsen en de elementen. Tegenwoordig simuleren we die stress tijdens onze training. De hoge rotsen zijn vervangen door klimtouwen of pull-up bars en de rivaliserende stam is vervangen door een zware barbell of je sparring partner in een wedstrijdje judo. We simuleren de stress en prikkels waar ons lichaam miljoenen jaren aan blootgesteld werd, maar zonder alle gevaren van dien. Zonder alle gevaren. maar wel mét hetzelfde resultaat: een sterk lijf, dat klaar is voor alles. Het systeem van je lichaam om aan te passen aan stress, en daarmee de potentie om enorm sterk te worden, bestaat nog steeds en het is zonde als je hier geen gebruik van maakt.

 Don't waste your potential

Wat mij betreft is het een ‘waste of potential’ om niet de potentiële kracht van je lichaam te ontgrendelen. Wanneer we krachttraining doen worden we niet alleen sterker omdat er spiergroei (hypertrofie) optreedt, maar ook omdat er op het niveau van het centrale zenuwstelsel allemaal veranderen plaatsvinden. Al na één enkele krachttrainingssessie vinden er op zenuwniveau veranderingen plaats en ‘leert’ het brein om meer spiervezels in één keer werk te laten verrichten. Daarnaast hebben zelfs onze botten direct baat bij krachttraining en beschikt ons lichaam over een hele rits hormonen (insuline, testosteron, groeihormoon) die het lichaam helpen sterk te worden. Long story short: ons lichaam is belachelijk goed in snel sterk worden. Omdat je een lichaam hebt, heb je de potentie om sterk te worden. Als gezond mens, heb je de potentie om een erg krachtig lijf te hebben. Zou het niet zonde zijn om die potentie onbenut te laten?

Het eerder genoemde aanpassingsvermogen van ons lichaam beperkt zich niet alleen tot sterker worden, maar heeft ook effect op het verbeteren van bijvoorbeeld je conditie. Toch focus ik in dit artikel heel bewust op sterk worden en krachttraining. Geen enkele vorm van training heeft zo’n hoge ‘pay off’ als krachttraining. Je bouwt kracht niet alleen heel snel op (elke kracht- of CrossFit coach kan je vertellen dat beginners alleen maar naar een barbell hoeven te kijken om sterker te worden), kracht is ook iets dat heel lang blijft. Door het opbouwen van kracht verandert er veel in je lichaam en al deze veranderingen kosten je veel energie. Spiermassa verdwijnt na een tijdje zonder training, maar de aanpassingen op zenuwniveau blijven lang bestaan. Zoals de beroemde krachtcoach Mark Rippetoe zegt “getting stronger is expensive to your body, and expensive things aren't usually disposed of quickly”. Wanneer je eenmaal een ‘baseline strength’ opbouwt, ben je altijd sterker dan daarvoor. Voor het opbouwen van je conditie geldt dit helaas iets minder en behoudt je lichaam iets minder lang je eerder opgebouwde conditie indien je na je trainingsperiode door wat voor reden dan ook even niet meer kan trainen. Als je weinig tijd hebt om te trainen, is investeren in kracht hetgene dat je het meeste rente oplevert. Daarnaast bouwt krachttraining karakter en leert je om hard te werken en om te gaan met tegenspoed.

We hoeven tegenwoordig niet meer bomen en rotsen te beklimmen om te vluchten van een hongerige bergleeuw. Of we wel of niet een winter overleven is niet meer afhankelijk van hoe sterk en aangepast we aan onze omgeving zijn. Dat we ons hier niet meer druk over hoeven te maken is een kroon op ons werk als mensheid en tekenend voor hoe ver we zijn gekomen en hoe stabiel onze moderne samenleving is. Maar de moderne gemakken van het leven in een Eerste Wereld land in de 21e eeuw mogen geen reden zijn om ons lichaam te verwaarlozen. Een comfortabel leven is geen rechtvaardiging om geen gebruik te maken van de volledige potentie van ons lichaam. Het is geen rechtvaardiging voor zwakte. Een sterk lichaam hebben is niet voor een select groepje mensen; iedereen heeft in potentie een sterk lijf. Unlocking that potential is just a deadlift away.

Bouw het huis van je geest

“We train to honor the bodies we’ve been given” in het UnScared manifest is uiteindelijk de zin die ik het meest belangrijk vind en die me het meest raakt. It hits home en dwingt me om mijn lijf sterk te houden, hoe druk ik het ook heb. Je lichaam is het enige dat écht alleen van jou is en wat niemand je kan afnemen; het is je enige echte bezit. Het huis van je geest. Doe het eer aan. Je lichaam biedt je alle tools om van dit huis een fort te maken.

Willem Hilberdink

About Willem Hilberdink

Willem is a coach at UnScared CrossFit and one of the co-owners. A former personal trainer, powerlifter and Philosophy graduate he is now responsible for the day-to-day operations at UnScared as well as marketing and social media.

Leave a comment